همایش ملی پیشرفت پایدار، رهیافت تاریخ، فرهنگ و تمدن دارالولایه سیستان

نام کاربری:
رمز عبور:
ورود ثبت نام
مدیران آنلاین: 0
داوران آنلاین: 0
کاربران آنلاین: 0
کاربران میهمان: 89
استان سیستان و بلوچستان
سیمای عمومی استان       
استان سیستان و بلوچستان به عنوان پهناورترین استان در ناحیه جنوب شرق کشور واقع شده است . این استان 1210 کیلومتر مرز خاکی با دوکشور پاکستان و افغانستان و 370 کیلومتر مرزآبی در کرانه های شمالی دریای عمان و از شمال به استان خراسان جنوبی ، از جنوب به دریای عمان ، از شرق به کشورهای پاکستان و افغانستان و از غرب به استانهای هرمزگان و کرمان محدود شده است.

استان سیستان و بلوچستان به عنوان پهناورترین استان در ناحیه جنوب شرق کشور واقع شده است . این استان 1210 کیلومتر مرز خاکی با دوکشور پاکستان و افغانستان و 370 کیلومتر مرزآبی در کرانه های شمالی دریای عمان و از شمال به استان خراسان جنوبی ، از جنوب به دریای عمان ، از شرق به کشورهای پاکستان و افغانستان و از غرب به استانهای هرمزگان و کرمان محدود شده است.

مساحت استان 187502 کیلومترمربع است که 11.5 درصد از وسعت کشور را برمی گیرد. براساس سرشماری عمومی سال 1390 تراکم نسبی استان12.5 نفر در هر کیلومترمربع بوده است که از این لحاظ یکی از کم تراکم ترین استان های کشور محسوب می شود. میزان این شاخص در سال 1385 برابر 13نفر در هر کیلومترمربع بوده است.

کل مرزهای استان حدود 2/1580 کیلومتر یعنی معادل یک ششم از کل مرزهای جمهوری اسلامی ایران می باشد. طول مرزهای استان با کشور افغانستان نیز 288.5 کیلومتر یعنی معادل یک سوم از کل مرز ایران با افغانستان و طول مرزهای مشترک استان با کشور پاکستان 921.7 کیلومتر بوده که کل مرز مشترک ایران و پاکستان را تشکیل می دهد. طول مرزهای آبی استان با ساحل دریای عمان  370 کیلومتر است.

استان سیستان و بلوچستان از دو منطقه متمایز تشکیل شده است :

منطقه بلوچستان (جنوب استان)،تنوع اقلیمی اش را با دریای عمان گره زده است. این وادی دارای طبیعتی کوهستانی  می باشد. مناطق جنوبی استان با توجه به مجاورت با دریای عمان و بهره گیری از بادهای موسمی اقلیم متفاوتی دارند. بالا بودن میانگین دما و پایین بودن نوسانات آن از مشخصه های اساسی اقلیم منطقه است. با توجه به پایین بودن نزولات جوی و عدم وجود منابع برفی کوهستانی اکثر جریانات رودخانه ای، موقتی و فصلی بوده و در بخش وسیعی از استان منابع محدود آب های زیر زمینی تنها امکانات تامین آب محسوب می شوند. وجود مخروط آتشفشانی تفتان با 3941 متر ارتفاع در شمال بلوچستان مرکزی، شرایط اقلیمی متنوع و جالبی را فراهم آورده است. منطقه بلوچستان با 172305 کیلومترمربع وسعت و از شهرستانهای زاهدان ، میرجاوه ، خاش ، سراوان ، سیب و سوران ، مهرستان ، ایرانشهر ، سرباز ، دلگان ، نیکشهر ، قصرقند ، چابهار و کنارک تشکیل می گردد.

منطقه سیستان  (شمال استان)، نگینی است برآمده از آبرفت های رودخانه هیرمند ، که بزرگ ترین دریاچه آب شیرین جهان را در خویش جای داده است. شریان حیاتی منطقه یعنی هیرمند نوسانات سالیانه قابل ملاحظه ای را نشان می دهد. وزش بادهای 120 روزه که از اواخر بهار تا پایان تابستان می وزد در تشدید نیاز و خشکی محیط موثر است. منطقه سیستان شامل شهرستانهای زابل ، زهک ، نیمروز ، هامون و هیرمند می باشد و 15917 کیلومترمربع مساحت دارد.

همجواری استان با دو کشور  افغانستان و پاکستان با وجود بازارهای مصرف بی رقیب از یک سو و شرایط خاص حاکم بر آن کشورها از سوی دیگر ، این استان را از اهمیت بسیاری برخوردار ساخته است

از سوی دیگر منطقه سیستان در حال حاضر به دلیل مواجهه با خشکسالی های پی در پی و قطع آب هیرمند به دلیل عدم تمکین کشور مقابل به موافقت نامه های دو جانبه و عدم رعایت حق آبه جمـهوری اسلامی ایران ، دچار مشکلات و چالش های فراوانی در بخش های اقتصادی و اجتماعی خود گردیده است.

ایجاد شرایط و امکانات لازم به منظور تغییر روند مذکور و حفظ و ماندگاری جمعیت به ویژه جمعیت جوان و تحصیل کرده در منطقه ، در برون رفت سیستان از مضعیت فعلی بسیار تاثیر گذار خواهدبود. اگرچه در سال های اخیر اقدامات بسیار ارزنده  و مفیدی در این خطه برای جبران کاستی ها و مشکلات موجود انجام گرفته است ، لیکن برون رفت کامل از وضعیت موجود و برنامه ریزی برای توسعه اقتصادی منطقه ، نیازمند اقدامات و توجه بیشتری می باشد.

با توجه به کاهش توجیه اقتصادی فعالیتهای کشاورزی به دلیل خشکسالی و کاهش توجیه اقتصادی از یک سو و وجود مرزهای طولانی  و بازار تقریباً بی رقیب در کشورهای افغانستان و پاکستان از سوی دیگر ، بخش صنعت ، معدن و بازرگانی با بهره گیری از شرایط فوق می تواند موجبات توسعه اقتصادی منطقه ، ایجاد اشتغال و در نتیجه کاهش مشکلات و چالش های اقتصادی و اجتماعی موجود  در منطقه گردد.

همچنین این استان بعلت قرارگرفتن در کمربند فلززائی معدنی که از اروپا شروع و پس از گذشت از میناب و ارتفاعات جازموریان به سمت خاش و زاهدان ادامه می یابد، از منابع غنی معدنی در زمینه کانی های فلزی و غیرفلزی می باشد . مطالعات انجام شده نشان می دهــد که قابلیتهای مــعدنی از جمله توانمندیهای مهم توسعه استان بشمارمی آیند و بسیاری از کانسارهای فلزی و غیرفلزی شــناخــته شده ، می توانند مبنای صنایع بزرگ معدنی قرارگیرند .  باتوجه به شرایط فعلی و  لزوم استفاده از کلیه امکانات برای شکوفائی اقتصاد ملی ما  را  ناگزیر از شناخت این قابلیتها نموده و در بسیاری از موارد ،  استفاده از آن حتی با وجــود محدودیـــتهای طبیعی بســیار منطــقی جلــوه می نماید.

از جمله پتانسیلهـای معدنی مهـم استـان می تـوان به ذخائر قـابل توجهی از گـرانیت ( 199423 هزارتن ) ، مس (  36054  هـزارتن ) ، کـرومیت ( 340 هـزارتن) ،  تیتـانیوم ( 22714 هـزارتـن ) ،  آهـن (193000 هـزارتن ) ،   طلا (  3669 هزارتن  )   آنتیموان ( 160 هزارتن ) ، مرمر ( 11177 هزارتن)  سنگ آهن (  210869 هزارتن )  اشاره نمود . در  مجموع ذخایر شناسایی شده استان معادل 1100000 هزار تن و رتبه 9 کشور و مجموع مجوزهای بهره برداری استان نیز 200 فقره می باشد که در کشور رتبه 18 را دارا می باشد .

در بخش صنعت، استان دارای 1226 پروانه بهره برداری صنعتی بود که بصورت تقریبی در جایگاه 25 کشوری قرار دارد. مهمترین واحدهای صنعتی استان شامل کارخانه سیمان خاش و سیستان ، کارخانه نان رضوی ، کارخانه عمل آوری ماهی ، کارخانه کنسرو سازی ، کارخانه های سازهای فلزی ، کارخانه صنایع شیمیایی و سموم کشاورزی و ...



درباره زاهدان


 معرفی شهرستان زاهدان

موقعیت جغرافیایی و زیست محیطی شهرستان زاهدان:

شهرستان زاهدان با وسعت  31250 کیلومتر مربع  معادل 17 درصد از مساحت  استان را به خود اختصاص داده است. شهرستان زاهدان از شمال به شهرستان هامون و کویر لوت از شرق به کشور پاکستان از غرب به استان کرمان و از جنوب به شهرستان خاش محدود می شود. جمعیت شهرستان زاهدان در سال 84 (658795) نفر و در سال 90 به (622855) نفر تقلیل یافته است. اکثر مردم این شهر با توجه به قومیت های که در اینجا ساکن شده اند از نژاد آریایی هستند و به زبانهای و گویش های فارسی ، بلوچی ، سیستانی ، کرمانی ، یزدی و خراسانی سخن می گویند. مسافت زاهدان تا تهران 1494 کیلومتر است و از سطح دریا 1385 متر ارتفاع دارد . هوای زاهدان گرم و خشک بوده و در روزهای تابستان هوا بسیار گرم و در شب ها حرارت به نحو محسوسی کاهش می یابد. بادهای 120 روزه سیستان به طور غیر مستقیم در کاهش دمای شهر زاهدان تاثیر دارد. در این شهر به ندرت برف می بارد. شهر زاهدان دارای موقعیت ممتاز جغرافیایی است و در مسیر تردد بین المللی پاکستان و هندوستان – خراسان و کرمان قرار دارد. از جمله کوه های زاهدان می توان به کوه اشتران با ارتفاع 3012 متر، انجیر دان و جیکو با ارتفاع 2255 متر و پیر خان با ارتفاع 2221 متر اشاره نمود. کوه ملک سیاه نیز یکی دیگر از کوه های زاهدان است. آب مورد نیاز این شهر از طریق چاه قنات ، چشمه ها ، رودخانه ها و چاه نیمه سیستان تامین می گردد. مهمترین محصولات کشاورزی زاهدان گندم، جو، نباتات، علوفه، ذرت دانه ای و علوفه ای، سبزیجات و محصولات جالیزی و باغی می باشد.

پیشینه تاریخی زاهدان:

 زاهدان در قدیم دزداب می گفتند . این شهر که کوه ها آن را احاطه کرده اند قدمتی نود ساله بیشتر ندارد . سال خوردگان، دزداب را به خوبی می شناسند که در برخی نقاط  آب به صورت چشمه بیرون آمده و در قدری آنسو تر در زمین فرو رفته و به همین دلیل دزداب خوانده شده است  .

در سال 1302 هجری شمسی کابینه دستور به  آبادانی شهر داده  است و در سال 1309 هجری شمسی بنا به پیشنهاد تیمسار جهانبانی نام شهر به زاهدان تغییر یافت . هرچند نقشه اولیه شهر زاهدان توسط یک مهندس از شهر کویته پاکستان طراحی گردید، ولی معماران ایرانی بافت کلی شهر را بر اساس معماری شهر های تاریخی مطابق اقلیم منطقه اجرا کردند . امروزه زاهدان با جمعیتی بیش از 650000 نفر با دانشگاه های بزرگ دولتی، آزاد، پیام نور، علوم قرانی و حوزه های علمیه امام جفر صادق (ع) و حوزه علمیه دارالعلوم مکی به عنوان یک شهر دانشگاهی و فرهنگی شناخته می شود.

اتحاد و همدلی مردم زاهدان و وجود اقوام و ادیان و مذاهب اسلامی مختلف در شهر آنرا به الگوی نمادین برای دیگر شهرها در ایران و کشورهای دیگر تبدیل کرده است. 

اقوام و آداب رسوم شهرستان زاهدان:

 در میان ساکنان شهر زاهدان کسی را نمی توان یافت که به حق زاهدان را وطن خود بداند. زاهدان شهرپرآوازه چند دروازه ایست که به دلیل مهاجرت پذیری تا کنون فرهنگی یک دست نیافته است .دین و مذهب مهمترین عاملاتحاد و همدلی مردم زاهدان است. وجود اقوام و ادیان و مذاهب اسلامی مختلف در شهرآنرا به الگویی نمادین برای دیگر شهرها در ایران و کشور های دیگر تبدیل کرده است. علت توجه دشمنان اسلام وانقلاب به استان سیستان و بلوچستان و خصوصاً شهر زاهدان برای ایجاد تفرقه و سوء استفاده و در گیری های قومی و قبیله ای و مذهبی هم همین نکته اساسی است که همواره طمع وکینه دشمنان را تحریک کرده است.از جمله مراسم مذهبی که هر سال در زاهدان چشمگیر است عزاداری مردم در ایام محرم و صفر و شهادت دیگر ائمه اطهار(ع)است. این عزاداران اغلب از اقوام سیستانی، یزدی، خراسانی، کرمانی، ترک و افغان  می باشند .

آداب و رسوم سیستانیها:

استقبال از سال نو در هر منطقه ای سال نو با یک پیش درآمد طبیعی آغاز می شود. شیرینی عید در سیستان و سفره عید و اعتقادات مردم در سیستان، لباسهای محلی، دهل ساز همراهی کننده سرنا در سیستان است و در مجالس عروسی این دو ساز به اجرای آهنگهای چاپ زابلی، چوب بازی شمشیر بازی و گاه ترانه های سیستانی می پردازند. در مراسمات مذهبی نیز مردم حضور پررنگی دارند، از جمله ماه محرم، شب های قدر و سوگواریهای محلی با شکوه برگزار می شود.

آداب و رسوم بلوچ:

اعیاد مذهبی نظیر عید قربان و فطر با شکوه و با رسم خاصی برگزار می شود. مراسم عروسی مهمترین مراسم شادی آور بلوچ است. موسیقی و ادبیات بومی و لباسهای محلی آنها از تنوع رنگ زیادی برخوردار است. صنایع دستی قوم بلوچ گلیم بافی، سوزندوزی، سکه دوزی و سفالگری می باشد.

خوراک در شهرستان زاهدان:

 کشک زرد، کشک سفید، آبگوشت محلی، اوجزک،  قتلمه ، کلوچه محلی و نان تافتون محلی از خوشمزه ترین خوراک های محلی سیستانی است.
اناردانه یک خورشت سنتی و آبگوشت محلی و تباهگ از خوراکهای معروف قوم بلوچ می باشد.





کلیه ی حقوق مادی و معنوی این وب سایت متعلق به دانشگاه سیستان و بلوچستان می باشد. طراحی: مدیریت فناوری اطلاعات